Dlaczego dzieci kłamią ?

PDF Drukuj Email
2578 odslon

Co to jest kłamstwo?

Już od najwcześniejszego okresu życia nasza pocie­cha wchodzi w różne kręgi społeczne np. rodzinne, podwórkowe itp., gdzie poznaje jakieś zasady i normy postępowania. Wśród licznych nakazów dziecko czę­sto słyszy: „nie kłam”. No, właśnie! A co to właściwie jest kłamstwo? Powszechnie uważa się, że jest to „sąd niezgodny z rzeczywistością, mówiony po to, aby wprowadzić kogoś w błąd”.

Rozwój moralny człowieka jest niezwykle złożony. Nim dziecko zacznie samodzielnie decydować i uznawać powszechnie przyjęte normy moralne za własne, musi przejść okres przymusu. W tej fazie wszystkie normy moralne są narzucane przez doro­słych. Wszystko to, co dobre i złe dziecko przejmuje od opiekunów, którzy stanowią dla niego bezwzględny wzór do naśladowania. Dziecko nie wnika przy ocenie czyjegoś zachowania się w warunki i okoliczności zdarzenia oraz motywy, jakimi ktoś się kierował w danej sytuacji. Bierze pod uwagę jedynie to, czy dany sposób zachowania się jest zgodny czy niezgodny z regułą, czyli nakazem lub zaka­zem narzuconym mu przez dorosłych. W tym okresie życia zjawisku kłamstwa towarzyszy również tzw. odpowiedzialność obiektywna. Dla dziecka złe postępowanie łączy się z koniecz­nością poniesienia kary.

Jak rodzi się pojęcie kłamstwa?

Powszechność kłamstwa u dzieci nie oznacza, że jest ono cechą wrodzoną. Nie jest to kwestia genetycznego przejęcia zdolności do fałszowania obrazu świata np. po prababci. Zjawisko kłamstwa nie jest też skłonnością, która leży w „naturze” dziecka. Po prostu z pokusą kłam­stwa dziecko spotyka się w kontaktach z dorosłymi. Dziecko uczy się kłamać od dorosłych, ale też uczy się rozpoznawać „oblicza” kłamstwa. Gdy opiekun reaguje na niezgodne z prawdą wypowiedzi dziecka słowami: „daj spokój - to kłamstwo” - kształtuje tym samym u dziecka pojęcie kłamstwa.

Rodzaje kłamstwa u dzieci:

Na ogół kłamstwo u dzieci w wieku przedszkolnym ma charakter pseudokłamstwa tzw. kłamstwa pozorne­go. Polega ono na tym, że dziecko zmyśla różne fanta­styczne historie. Maluch nieświadomie umieszcza w swych opowieściach fałszywe informacje. Takie kłam­stwo dziecka nie ma intencji wprowadzenia drugiej oso­by w błąd. Wynika ono u dziecka m. in. z braku psychicznej potrzeby weryfiko­wania tego, co niesie życie. Groźniejszym typem kłamstwa dziecięcego jest kłamstwo rzeczywiste, a więc popełniane z zamiarem i świadomością wprowadzenia innych w błąd. Często ten rodzaj kłamstwa dziecko poznaje samodzielnie i „przypadkowo”. Samo odkrywa, że mówiąc nieprawdę można łatwiej osiągnąć cel, niż kiedy mówi się prawdę. Nierzadko też dziecko wpada na pomysł kłamstwa pod wpływem nieświadomych sugestii opiekunów.

Drogi nauki kłamstwa

Dzieci szybko orientują się w oczekiwaniach doro­słych. Aby sprostać wymaganiom opiekunów starają się dostosować informacje o sobie do żądanych wzorców zachowania. Na pytanie: „Czy umyłeś rączki?” dziecko odpowiada twierdząco, chociaż w rzeczywistości wcale tak nie było. Jest to pierwszy sposób „nauki” kłamstwa niejako sam z siebie metodą prób i błędów np. z lenistwa. Druga droga uczenia się kłamstwa przez dziecko to naśladownictwo. Dzieci naśladują zarówno swoich rówieśników, jak i dorosłych. Opiekunowie często sami namawiają dzieci do kłamstwa zapominając, że dziecko nie potrafi obiektywnie ocenić sytuacji np. mówiąc „powiedz, że taty nie ma w domu”.

Dlaczego dziecko kłamie?

Podobnie, jak w życiu ludzi dorosłych, jedne kłam­stwa dzieci mogą służyć unikaniu czegoś, pojawiają się one w sytuacji zagrożenia. Drugie pomagają w osią­gnięciu czegoś, co dziecko pragnie zdobyć dla siebie.

Do pierwszej kategorii można zaliczyć:

a) Strach i lęk przed karą powoduje, że w przypadkach niesprawiedliwego traktowania i stosowania do­tkliwych kar cielesnych za każde przewinienie, dziecko kłamie, aby uchronić się przed karą.

b) Uwolnienie się od obowiązków - w sytuacji, gdy prosimy o wykonanie pewnej czynności np. o ułożenie zabawek - dziecko odpowiada „nie mogę, bo bardzo boli mnie brzuszek”.

c) Z obawy przed ujemną oceną otoczenia też może skłamać. Pewną odmianą tego źródła kłamstwa jest typ konformistyczny. Dziecko „nie wychyla się” z prawdą w swojej grupie, ponieważ nie chce być „inny”.

d) Z miłości - jest to typ niezwykły nazwany od­mianą heroiczną, która wypływa z uczuć pozytywnych dla dobra innej osoby. Przeważnie cechuje go miłość altruistyczna (zdolna do bezinteresownych poświęceń). W tym przypadku dziecko matki chorej poważnie na serce nie przyzna się do złego zachowania np. w przedszkolu. Chcąc oszczędzić jej nerwów skłamie i powie, że było grzeczne jak anioł.

Do drugiej kategorii można zaliczyć:

  1. Chęć zwrócenia na siebie uwagi, np. poprzez wzbudzenie litości. Dziecko żali się na przykład, że jego mama jest w szpitalu ciężko chora. Chociaż w rzeczywistości wcale tak nic jest, pragnie ono tylko odrobiny zainteresowania ze strony osób dorosłych.

  2. Niezaspokojenie potrzeb przez dorosłych, np. potrzeby bezpieczeństwa czy czułości. Dziecko kłamie, że uderzyło się w nogę, która jest niby cala obolała. Pragnie jedynie przytulenia i rozmasowania „bolącego” miejsca, a tym samym zainteresowania.

  3. Potrzeba zaimponowania innym ujawnia się tym, że dziecko opowiada o „słoniu, którego ma w karafce” po to tylko, aby zabłysnąć czymś 
    w towarzystwie.

  4. Manipulowanie ludźmi - już niemowlę potrafi symulować ból, a krzyki i płacze jego ustają z chwilą osiągnięcia celu np. wzięcia na ręce.

  5. Chęć zdobycia pożądanych przedmiotów. Dziecko przekazuje takie treści opiekunom, jakie oni od niego oczekują. Jeśli wie, że za grzeczne zachowanie np. w przedszkolu dostanie lizaka. To będzie podczas powrot­nej drogi do domu przez cały czas opowiadać jak to zgod­nie się bawiło z innymi dziećmi w ciągu całego dnia.

Wychowanie dziecka w prawdomówności wymaga spełnienia całego szeregu warunków.
Przede wszystkim należy:

a) Dawać dzieciom przykład mówienia prawdy. Należy przy tym pamiętać, że dla dziecka prawda to prawda, a kłamstwo to kłamstwo. Nie rozumie ono żadnych wyjątków od obowiązującej reguły.

b) Budować stosunki z dzieckiem na zasadach wzajemnego zaufania.

c) Liczyć się z możliwością ulegania pokusie kłam­stwa u dzieci.

d) Przewidywać momenty, w których może wystą­pić pokusa kłamstwa.

e) Wzmacniać motywację prawdomówności, np. przez pochwałę mówienia prawdy przez dziecko.

f) Zwracać uwagę dziecka na szkodliwe następstwa kłamstwa, np. możliwość nazwania go przez innych kłamczuchą.

g) Eliminować z życia dziecka lęki i zagrożenia.

Kłamstwo – wybryk czy patologia?

Pojawienie się w pewnym wieku kłamstwa (np. po­zornego) nic jest jeszcze niczym groźnym i nie powin­no być traktowane jako zaburzenie zachowania. Staje się nim dopiero wtedy, gdy dziecko zna normy praw­domówności, a jednak się do nich nie stosuje. Kiedy dziecko kłamie choć nie ma to żadnego uzasadnienia, mamy do czynienia z patologią. Skrajną odmianą pa­tologii jest kłamstwo patologiczne tzw. mitomania, czyli tendencja do stałego rozmijania się z prawdą.

W niniejszym opracowaniu wykorzystano m.in. materiały z artykułu Magdaleny Chilińskiej „Mała Kozucha Kłamczucha” zamieszczonego w czasopiśmie Wychowanie na co dzień 2000 nr 4/5, s. 32-33

 

 
free pokereverest poker revie

lubelskie.pl

LEKTURY SZKOLNE

Oferta dla szkół i przedszkoli

Biblioterapeutyczny Kramik

Edukacja filmowa w szkole

Konkursy przedmiotowe 2017/2018

BiblioGratka

ACADEMICA

IBUK

Rok 2018

Rok 2018

Nowości Książki

Nowości audiowizualne

CZYTAK

Copyright © 2018 Biblioteka Pedagogiczna w Białej Podlaskiej. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem dostępnym na licencji GNU GPL.